Her şeyden önce şunu bilmemiz gerekir. Dua bir ibadettir, ibadetin özüdür. Bu yüzden dualar bir şeyleri değiştirmek için değil Allah rızası için yapılır. Dua eden kişi dua ettiği Allah’ın her şeye gücünün yettiğini ve kendi isteklerine cevap vereceğini bilir.

Yüce Allah insan dualarına cevap verir ama her istediğini kabul etmez. İnsanın dualarıyla yaptığı isteklerine hikmetine göre cevap verir. Yaptığımız dua Allah’ın hikmetine uygun ise hayatımızda bazı şeylerin değiştiğini görürüz. Hikmetine uygun değilse bir şey değişmez.

Ancak duanın hayatımızda yaptığı değişiklikler de bir anda olmaz. Yani hayatımızdaki değişiklikler mucizevi olarak gerçekleşmez. Peki nasıl gerçekleşir?

Örneğin siz ekonomik olarak zor günler geçiriyorsunuz. Bu zor durumdan kurtulmak istiyorsunuz. Elinizi açıp “ey Rezzak olan Allah’ım. Bütün hazineler senin yanında. Benim rızkımı genişlet. Hem dünya da hem de ahirette bana güzellikler ve iyilikler ver” diye dua ediyor ve bu duaya devam ediyorsunuz.

Bir anda gökyüzünden altın ya da dolar yağmaz. Böyle bir şeyin olması imkansız. Ama yüce Allah eğer sizi içinde bulunduğunuz ekonomik zorluklarla değil de rızıkta genişlemeyle imtihan etmek isterse sizin rızkınızı genişletir. Ama bu sebepler dairesinde olur. Örneğin bir arkadaşınızla karşılaşırsınız o da size yol gösterir. Sizin aklınıza hiç gelmeyen çıkış yoludur o. Aklınıza yatar ve o yoldan yürürsünüz. Bir de bakmışsınız o içinde bulunduğunuz dar boğazdan çıkmışsınız. Ama bu birkaç ay ya da birkaç sene sürebilir. Ama sebeplere takılmayıp rızkını veren Rezzak olan Allah olduğuna inanmak gerekir.

Hastalıktan kurtulmak için yaptığımız dualarımızı yüce Allah kabul ederse, bizi iyi bir doktorla karşılaştırır. O sebep olur, biz iyileşiriz. Aslında şifayı veren Allah’tır.

Hz. Eyyüb peygamber çok hasta olmuştu. Artık Allah’a kulluk yapmakta zorlanmaya başlayınca yüce Allah’a dua etti. Şifa talep etti. Yüce Rabbimiz istese o anda o peygamberini iyileştirebilirdi. Ama sebepler dünyasında yaşadığımızı hatırlatmak için ona bir vahiy gönderdi ve, “اُرْكُضْ بِرِجْلِكَۚ هٰذَا مُغْتَسَلٌ بَارِدٌ وَشَرَابٌ” emretti. Yani, “Ayağını yere vur (dedik), işte yıkanılacak ve içilecek serin bir su!”

İşte Hz. Eyyüb bu sudan içti ve bu suyla vücudunu yıkadı sonra da şifa buldu. Yüce Allah şifasını da fiili olarak teşebbüs etme neticesinde vermiş oldu.

O halde biz dua ederiz, Allah’tan isteriz. Ancak bu duanın kabul edilmesinin de fiili teşebbüslerle mümkün olabileceğini de aklımızdan çıkarmayalım.

Bir başka husus da şu: duanın en önemli noktası insanın iyilik yapma meyline, eğilimine kuvvet vermesidir. Örneğin “Rabbim beni ve soyumdan gelenleri namazı dosdoğru kılan kullarından eyle” diye dua edersek, içimizde namaza bir eğilim, bir istek oluşur. Allah’tan ahlakımızı güzelleştirmesini istersek ahlaklı olmaya doğru içimizde bir meyil ve eğilim oluşur. Bunun gerçekleşmesi için de fiili olarak o eğiliminden peşinden giderek gayret etmek gerekir.

Dersler konusunda başarılı olmak için dua eden bir kişi kitabın kapağını kaldırmıyorsa onun başarılı olması imkansızdır. Kitabını açar, öğretmenleri iyi dinlerse, yüce Allah da ona zihin açıklığı verir, dersleri daha iyi anlamaya başlar.

Kısacası dua sadece Allah’tan bir şey talep ederek kabul olmaz. O istediğimiz şeye ulaşmak için yüce Allah’ın karşımıza çıkardığı kişi ve fırsatları da iyi değerlendirmemiz gerekir.

Geçenlerde son sığınak Liman derneğinde gönüllü olarak bağımlılıktan kurtulmak isteyen gençlerle sohbet etmeye gitmiştim. Oradaki bir kişi, kendisinin bir gece uyandığını, kullandığı maddenin etkisinden biraz kurtulduğu bir zamanda “Allahım. Bu illetten kurtulmak istiyorum. Beni bu bağımlılıktan kurtar” diye dua etmiş. Sonra bu derneğe başvurmuş. Nevşehir’de Hacı Bektaş-ı Veli’nin türbesine gitmiş. Orada bir hafta kalmış. Allah’a dua etmiş. Tekrar memlekete gelirken derneğe kabul haberi ulaşmış. Duanın kendisine kurtulma kapısı açtığını söylüyordu.

Öyleyse duayı elden bırakmayalım. Ama fiili olarak yapmamız gerekenleri mutlaka yapalım. Duanın kabulü yaptığımız fiili davranışlarla gerçekleşmektedir.