Kıyamet koptuktan sonra mülkün sahibi hariç bütün varlıklar ölümü tadacaktır. Haşrin sabahında ise bütün varlıklar yeniden diriltilecek. Melekler, cinler, insanlar, bitkiler, hayvanlar… Sonra insanoğlunun küçüğü büyüğü, akıllısı delisi, hepsi bir yerde toplanacaktır. Bunların toplanma yerine haşir meydanı veya mahşer denmektedir.
Bütün hayvanlar da burada toplanacaktır. Aralarında ince bir adalet uygulanacak, hak ve adalet tecelli edecektir. Hiçbir varlığın hakkı diğerinde kalmayacak. Sonra her nev’inden bir çift kalıp diğerleri toprak olacaktır.
Mükellef varlıkların toplanma sebebi, hesap; hayvanların toplanma sebebi ise kısastır. Bu sebeple hayvanlar insanlardan ve birbirlerinden haklarını aldıktan sonra toprak olurken, inkârcı kâfir, keşke ben de onlar gibi toprak olaydım da ceza görmeyeydim diye hayıflanacak, hatasını anlayacak ancak artık çok geç.
"O gün Cebrail (a.s.) ve melekler saf halinde dururlar, Rahman olan Allah’ın konuşmak için izin verdiğinden başkaları konuşamazlar. O da ancak doğruyu söyleyecektir."
(Nebe Suresi, 78/38)
"O gün onların ağızlarını mühürleriz de bizimle elleri konuşur, ayakları şahitlik edip yaptıklarını haber verir."
(Yâsîn Suresi, 36/65)
İnsanlar kabirden kalktıktan sonra, Şam arazisinde, yani merkezi Şam olmak üzere, güneşin bir yıllık yörüngesi ile dolaştığı geniş alan haşir meydanının sınırlarını teşkil edecektir. (eş-Şa'rani, Ölüm-Kıyamet-Ahiret . s.149, Nursi, Mektubat s.43)
İnsanlar haşir meydanına bir asker disiplini içinde geleceklerdir.
"O gün sur'a üflenir, siz de bölük bölük gelirsiniz."
(Nebe Suresi, 78/18)
Amel defterleri açılacak, sayfalar uçuşacak.
“Artık kitap (amel defteri) ortaya konmuştur; suçluların, onda yazılı olanlardan korkuya kapılmış olarak, “Vay halimize! Bu nasıl kitapmış! Küçük-büyük hiçbir şey bırakmadan hepsini sayıp dökmüş!” dediklerini görürsün. Böylece yaptıklarını karşılarında bulmuşlardır. Rabbin hiç kimseye haksızlık etmez.”
(Kehf Suresi, 18/49)
Haşir meydanının dehşeti öyle büyük olacak ki, insanlar birbirleri ile ilgilenme imkânı bulamayacaklardır. O dehşette herkes kendi derdine yanmaktan aciz vaziyete gelecektir. Mülkün sahibinin huzurunda, insanlar, şahinin önündeki tavşan yavrusu gibi, adeta yer yarılsa yere girmeyi arzu edeceklerdir. Bu dehşetli durumda etrafını görmeyecektir bile. (Kamil Miras, Tecrid-i Sarih Tercümesi c.12, s.209 (2048 no'lu hadis)
Haşrin en zor kısmı, hesabın başlamasına kadar geçecek olan zamandır. Bu hesabı başlatma işi, Peygamberimizin müstecap olan dua hakkını kullanması ile olacaktır. Resulullah (sav) buyurdular ki:
"Her peygamberin müstecap (Allah'ın kabul edeceği) bir duası vardır. Her peygamber o duayı yapmada acele etti. Ben ise bu duamı kıyamet gününde, ümmetime şefaat olarak kullanmak üzere sakladım (kullanmayı ahirete bıraktım). Ona inşaallah, ümmetimin şirk koşmadan ölenleri nail olacaktır."
(Buhari, Da'avat 1, Tevhid 31; Müslim, İman 334, (198)
Bundan sonra ise herkes ameli ile baş başadır.