GAZİANTEP’TE COĞRAFİ DURUM
Güneyde Suriye ve Kilis ili, doğuda Şanlıurfa, kuzeydoğuda Adıyaman, kuzeyde Kahramanmaraş, batıda Osmaniye ve güneybatıda Hatay illerine komşudur. Güneydoğu Anadolu ile Akdeniz Bölgeleri arasında geçiş kuşağında bulunan Gaziantep, bu yönüyle iklim ve bitki örtüsü yönünden de büyük bir çeşitlilik gösterir. İlde Islahiye, Nizip-Karkamış (Barak), Araban, Yavuzeli ve Tılbeşar ovaları büyük önem taşır. İlin doğusunu Fırat Vadisi, batısını ise Avanos Dağları oluşturur. Şehir merkezinin rakımı 850 metre civarında bulunurken, Sof Dağının yüksekliği 1500 metreye kadar ulaşır.
İlin yüzölçümü 7642 km2’dir. 2026 yılındaki verilere göre il nüfusu 2 milyon 225 bin civarındadır. Bu nüfusun 1 milyon 860 bin kadarı da il merkezinde yaşamaktadır. Son verilere göre halkın % 93’ü şehirlerde yaşarken, köylerde ve kırsal kesimde yaşayanların oranı % 7 civarına kadar düşmüştür. İlde km2’ye düşen nüfus sayısı ise 323 tür. Gaziantep il merkezi itibarıyla Türkiye’nin beşinci büyük şehri konumunda bulunurken. il nüfusu itibarıyla dokuzuncu sırada bulunmaktadır.
İlde ortalama yıllık sıcaklık 14, 5 derecedir. Gaziantep’te step iklimi hâkimdir. Yazlar sıcak ve kurak (Temmuz ortalama 28 °C), kışlar ise daha serin geçer (Ocak ortalama 3,4 °C). Yıllık ortalama yağış metre kareye 564 kgr civarındadır. Yağışların %50’si kışın, %35’i ilkbaharda düşer. Yaz mevsimi oldukça kuraktır.
İl topraklarının büyük bir bölümünde hâkim olan bitki örtüsü bozkırlardır. Batı bölgelerinde kısmen Akdeniz bitki örtüsüne rastlanır. Zeytinlik ve antepfıstığı ile örtülü alan, bölgenin de önemli bir gelir kaynağını oluşturmaktadır. Son yıllarda ağaçlandırma çalışmalarında önemli bir canlılık gözlenmektedir. Gaziantep’te antep fıstığı, bağcılık ve zeytincilik en önemli tarımsal faaliyetler olarak sıralanır.
Gaziantep il merkezi büyüklük sıralamasında Türkiye’nin 6. Büyük şehridir. Doğu ve güneydoğu illerinden -son yıllarda büyük oranda azalmasına karşın- az da olsa göç yaşanmaya devam etmektedir.
Gaziantep ilinde toplam 10 belediye bulunurken, köy sayısı ise 494’tür. Gaziantep iline bağlı 9 adet ilçe vardır. Merkez’de bulunan Şahinbey ve Şehitkâmil ilçelerinden sonra en büyük ilçe Nizip’tir. Nüfus büyüklüğü bakımından Nizip’i sırasıyla Islahiye, Nurdağ, Oğuzeli, Araban, Yavuzeli ve Karkamış ilçeleri takip etmektedir.
İlde çok yaygın olan ve mahalli olarak “Sahre” adı verilen yemekli kır gezilerinin yapıldığı birçok gezi ve mesire yeri mevcuttur. Bunlar içinde 40 km2’lik Dülük Baba Ormanları en çok gidilenidir. Nizip ve Oğuzeli ilçelerindeki Karpuzatan piknik alanları, Şehir merkezindeki Kavaklık, Burç Ormanları, Huzur Yaylası, Erikçe Tabiat Parkı, Alleben Göleti, Gaziantep Millet Bahçesi, Rum Kale Piknik Alanı, Şahinbey Parkı Dumanlı Piknik Yeri, Yeşilvadi Parkı, Şelale Parkı, Yamaçtepe Parkı, Zeugma-Fırat Kıyısı Piknik Alanı, Sofdağı Yaylası ile Burç Göleti piknik alanları da ilde bulunan diğer gezi ve mesire yerleridir.
GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİNİN SANAYİ VE KALKINMA LOKOMOTİFİ : GAZİANTEP
Gaziantep doğu ve güneydoğu illeri içinde sanayi ve ekonomik kalkınmışlık yönünden en çok gelişmiş ildir. Bu özelliği ile birlikte Türkiye’nin en güçlü sanayi şehirlerinden biri haline gelmiştir. Gaziantep insanı büyük bir teşebbüs gücüne ve ticaret geleneğine sahiptir. İlde Antep fıstığı, buğday, arpa, mercimek, kırmızı biber, mısır, nohut, soğan, sarımsak, pamuk, üzüm, zeytin, ve nar gibi tarım ürünleri önemli oranda yetiştirilmekle birlikte, tarıma dayalı sanayi de o ölçüde gelişmiştir.
Gıda sanayi ve üretimi yönünden de çok büyük gelişmeler göstermiş ve bu alanda da çok önemli ihracat imkanları ile istihdam alanları ortaya çıkmıştır. Un, makarna, bisküvi, salça ve çikolata üretimi önemli bir düzeye yükselmiştir. Türkiye'nin en büyük 500 sanayi kuruluşunun 29’u Gaziantep’tedir ve bu oran itibariyle % 5.8’ini oluşturur. İlk 1000 sanayi kuruluşunun 62’i Gaziantep’tedir. Şehir bu oranlar itibariyle Türkiye’de 5. Sırada bulunmaktadır.
Gaziantep’te tekstil sanayi yönünde çok büyük gelişmeler sağlanmış, makine halısı ve makine halısının üretimine yönelik ihtiyaç duyulan sentetik iplikleri imal eden işletmeler, çok önemli düzeyde yoğunluk kazanmıştır. Son yıllarda metal ve makine sanayi, kimya sanayi, plastik sanayi, ağaç ürünleri ve mobilya sanayi ile birlikte kağıt sanayisinde de önemli gelişmeler yaşanmaya başlanmıştır.
Gaziantep’te mevcut beş adet organize sanayi bölgesinde binlerce sanayici ve sanayi kuruluşuna hizmet verilmektedir. Organize sanayi bölgelerinde tekstil, makine-metal, kimya-plastik, gıda, ambalaj, inşaat ve sentetik dokuma alanlarında faaliyette bulunulmakta ve birçok alanda dünya pazarlarına hizmet ve ürün sunulmaktadır. Her beş sanayi bölgesinde gıda ve tekstil sanayinin payı önemli oranda yüksek düzeylerdedir. Gaziantep Organize sanayi bölgelerinde toplam 300.000 kişinin istihdamı sağlanmaktadır. 6. Organize Sanayi Bölgesinin kurulma çalışmaları devam etmektedir. Gaziantep Organize Sanayi bölgelerinde toplam 1150 civarında işletme ve fabrika bulunmaktadır.
1967 yılında kurulan Gaziantep Küçük Sanayi Sitesi-KÜSGET de, şehrin ekonomik gelişimine ve ticari yapısına çok büyük katkılarda bulunmaktadır. Bu bölgede 20 binden fazla işçi çalışmakta ve 2500 civarında kuruluş faaliyet göstermektedir. Bu bölge Gaziantep’in küçük ve orta ölçekli sanayi üretimini omuzlayan bir merkez olarak çok önemli bir konuma sahiptir.
1998 yılında kurulan Gaziantep Serbest Bölgesinde, üretim, alım-satım, montaj-demontaj, bakım-onarım, bankacılık, sigortacılık, finansal kiralama, depo işletmeciliği, işyeri kiralama ve diğer bazı konular çalışmalar yapmakta ve bölge ekonomisine büyük katkılarda bulunmaya devam etmektedir.
Gaziantep Toptancılar Sitesi (GATEM), 24 adet sitede 17 ayrı sektöre ait ticari kuruluşlar olarak 4200 esnafı bir araya getiren büyük bir ticari merkez olarak önemli bir canlılığa sahiptir. Bütün Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesine hizmet eden bu merkez, çok büyük bir ekonomik ve ticari hareketliliğe sahiptir.
Gaziantep Ticaret Odası, 1898 yılında kurulmuştur. Odaya kayıtlı faal üye sayısı yaklaşık 20.000 civarındadır. 1989 yılında kurulan Gaziantep Sanayi Odasına ise kayıtlı üye sayısı 2026 yılı itibarıyla 7180’dir.
Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık % 4,5 kadarı Gaziantep’ten gerçekleştirilmektedir. Türkiye’nin Antep fıstığı işleme ve ihracatının %90’ı, kuruyemiş işleme ve ihracatının % 60’ı yine bu şehrimizden gerçekleşmektedir. 2025 yılında Gaziantep’ten yaklaşık 10 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirilmiş ve bu rakam ile Türkiye’de iller arasında altıncı sıraya yükselmiştir.
Güneydoğu Anadolu Projesi’ne dâhil iller içinde en gelişmiş il olan Gaziantep, bölgede imalat sanayiinde çalışanların % 64’ünü istihdam etmektedir. Bölge imkânları ile Türkiye’de kalkınmış iller içinde örnek gösterilen bir gelişme gösteren ve gelecek için büyük bir potansiyele sahip olan Gaziantep, bu büyük potansiyeli ile geleceğe daha büyük ümitlerle yürümeye devam etmektedir.